“Eğer öğrencilerimizi hayatlarının geri kalanı için eğitiyorsak…
Onlara hayatları boyunca yararlı olacak davranış ve becerileri öğretmeliyiz”
Okulların tatile girdiği ve öğretmenlerinde yaz tatilini yaşamaya başladığı Temmuz ayının bu ilk günlerinde okul ve öğrenme süreçlerini yazmak istedim. Aslında çok konuştuğumuz eğitimin sınav sonuçları dışında bakmadığımız yönlerini konuşup tartışmak gerektiği de çok açık.
Okullarımızda öğrenme gerçekleşiyor mu? Bunu nasıl anlıyoruz? Bu durumları geliştirmek için neler yapıyoruz gibi soruları kendimize sorarak önce kendi sınıflarımızı, sonrada okullarımızı gözümüzün önüne getirelim.
Bugünlerde okullarda öğrenmeyi gözlemleyince öğrenmenin şu hale geldiğini görürüz;
Ø Zevksiz; öğrencilerin teneffüs zili çalınca sınıfı boşaltma hızı ile sınıfa geri dönüş hızı farkına bakın...
Ø Katı ve Kuralcı; eğitimin her anı doğrusal bir çizgide, şunu yapmazsan bunu yapamazsın. Farklı zamanlarda farklı sıralamalarda öğrenmeye izin yok.Bireysel farlılıkları önemsemeyen ve herkesi 20. yüzyılın standart anlayışı içerisnde algılayan.
Ø Acımasız; yerleştirme amaçlı yapılan sınavlarda soru başına 1 dakika yerine 2 dakika verirsek başarılı diye listelediğimiz öğrenci sayısı kaç katına çıkardı?
Ø Harici motivasyonla gerçekleşen; önce iyi bir liseye girmek sonra iyi bir üniversiteye girmek şeklinde harici motivasyon araçları.
Ø Müfredatı tamamlama ve sınav odaklı; herşeye rağmen müfredatı yıl sonunda bitiren öğretmen iyi öğretmen, yetiştiremeyense başarısız öğretmen. Görev tamam peki ya ÖĞRENME?
Okul ve diğer formal öğrenme ortamlarında bu gözlemleri tüm eğitimcilerin kolaylıkla yapabileceğini düşünerek şu soruyu sormak istiyorum, temel değişimi nasıl yaratacağız? Değişim sadece okul ve süreçlerini tartışan söylemlerle gerçekleşebilir mi? Bu noktada sormamız gereken bazı soruları ise şöyle sıralayabiliriz;
Öğrenme doğal olarak neye benzer? Formal öğrenme ortamlarının dışında öğrenme neye benzer, nasıl gözlemlenir?
Okullarda bu doğal ortamlarda oluşan öğrenmeyi gerçekleştirebilmek için hangi fırsatları oluşturabiliriz? Bunun için neye/nelere ihtiyacımız var?
Ø 21. yüzyılın okullarını öğrenen organizasyonlara dönüştürecek vizyon ve misyon ve bunun gerçekleşmesi içinde inanmış okul liderlerine,
Ø Otantik öğrenmeye, gerçek yaşamla ilşkisi kurulmuş, teoriyi pratikle hayata aktarabilen,
Ø İnsanların nasıl öğrendiklerine bağlı eylem odaklı öğrenme. Söylemden eyleme geçmiş ve öğreneni sürece dahil eden,
Öğrenme ortamları oluşturarak yukarıda sözünü ettiğim gözlemlenen öğrenme süreçlerini dönüştürecek bir öğrenme ekolojisi oluşturmalıyız.
Böylelikle ÖĞRENME;
Ø Eğlenceli,
Ø Yüksek düzeyde zihinsel meşguliyet içeren,
Ø Yaratıcı ve yenilikçi,
Ø İçsel motivasyonu olan,
Ø Gerçek yaşama ve anlamlı, otantik uygulamaya bağlı
Bir süreç olarak gerçekleşebilir.
Ne için ve hangi gelecek için eğitiyoruz? Okullar nasıl bir öğrenen organizasyona dönüşebilir? Bunlara benzer soruları sıklıkla sormaya devam ederek sistemi değiştirme ve geliştirme yöntemlerini bulabiliriz. Bu dönüşümün gerçekleşmesi ve okullar ile öğrenme süreçlerinin 21. yüzyıla ayak uydurması için atılabilecek ilk adımlardan bazıları şunlar olabilir;
Ø Öğrenme hedefleri(kazanımları) temel ve uygulamalı becerilerin tümünü içermelidir.
Ø Öğrenciler yenilikçi ve yaratıcı düşüncelerini kullanabilmeliler.
Ø Öğrenciler anlamlı ödevler/görevler üzerinde çalışmalılar.
Ø Öğrenciler yaşam boyu öğrenenler olmalı.Bunu sağlayacak öğrenme ortamları oluşturulmalı
Ø Öğrenciler kişisel sağlığını ve gelişimini en üst düzeye çıkarmalılar.
Ø Veliler okulu karşılıklı olarak sorumlu/hesap verebilir olarak görebilmeliler.
Ø Öğrenci ve öğretmenler zamanlarının daha fazlasını yüksek düzey düşünme becerilerini sergileyebilmek için kullanabilmeliler.
Kayhan Karli
www.twitter.com/kayhankarli