Ülkemizde 1850 senelerinde ilk filizlerini veren yelken
sporu, dönemin Büyükada, Moda ve Yeşilköy sahillerindeki kulüplere bağlı yat
sahiplerinin aralarında yaptığı yarışlar ile başladı. 1914-1923 seneleri
arasında, çeşitli savaşlar nedeni ile durulan yelken faaliyetleri 1923 senesinde Yelken,
Kürek ve Yüzme dallarını kapsayan Su Sporları Federasyonu nun kurulması ile tekrar güncellendi. 1957
senesinde Yelken branşı Su Sporları Federasyonu ndan ayrılarak 25 Mayıs 1957 de Türkiye Yelken Federasyonu
resmen kuruldu. Ancak Türkiyenin
1907 senesinde kurulmuş
olan Uluslar Arası Yat Yarış Birliğine üyeliği çok daha önce, 1932
gerçekleşti. Uluslararası Birlik ise, diğer spor teşkilatları düzenlemelerine
uyarak, 1996 senesinde adını
Uluslararası Yelken Federasyonu (Internartional SAiling Federation = ISAF)
olarak değiştirdi. Ülkemizde Yelken Federasyonu tarafından tescil edilmiş
yelkenli tekne sınıfları var. Bunlar Olimpik kategoride
Laser,470,Finn,Europe,Mistral ve Olimpik olmayan kategoride Optimist, 420,
Pirat,Dragon,Yat ve Radyo Kontrollü Yat sınıfları. Devlet kontrolünde Yelken
Branşında yarışçılık 1957 yılında kurulan Yelken Federasyonu ile başladı. Gerek
izleyicisi, gerekse genel görünümüyle farklı bir spor olan Yelken, yarışların topluma açık olması, 7’den 70’e
geniş bir kitleye hitap etmesiyle de diğer spor dallarından farklı olma
özelliğini taşıyor.Yelken sporu, ülkemizde
büyük bir yoğunluk içinde tüm yıl boyunca yapılmakta.Yelken yarışları
tüm dünyada popüler tatil merkezlerinde, katılımın ve seyircinin fazla olacağı
önemli kıyı şeritlerinde ve turistik bölgelerde yapılır. Ülkemizde en çok
kullanılan parkurlar, İstanbul Kalamış koyu, Caddebostan parkuru, Boğaz,
Ataköy, İzmir Karşıyaka, Çeşme Ilıca Körfezi, Alaçatı, Bodrum,
Marmaris,Göçek gibi Uluslararası
standartta parkurlar yanında, yelken sporunun yaygınlaşması için Foça,Samsun,
Çanakkale,Sinop,Ayvalık,Tekirdağ,Altınoluk,Burhaniye,Bandırma gibi merkezler de
birer parkur haline gelmişlerdir.
YELKEN SPORUNU
YAKINDAN TANIYALIM
Bu sporu yaparken asıl amaç;
önceden belirlenmiş bir rotada sporcuların tekne ve rüzgarı birlikte kullanma
yeteneklerini ölçmektir. Bununla birlikte yelkencilik, kuralları yönünden en ayrıntılı ve en
çok araç gereç gerektiren bir spordur. Bu nedenle sporcuların her hava şartında
tekneyi ve yelkeni yönetebilecek fizik kondisyonuna, yelkencilik kuralları
hakkında ve araçların bakımına ait bilgiye sahip olmaları asıl amacın tam
olarak uygulanması için gereklidir. Yelken sporu
orsa, apaz ve pupa adlarında 3 seyirde düzenlenir ve iki ana başlık altında
toplanır:
Gezi Yelkenciliği
Çeşitli süreler ve rotalarda tek
ya da daha fazla sayıdaki insanın, yelkenli tekneyle gezi amaçlı
yaptığı yelkenciliğe denir. Bu geziler, kısa süreli yapıldığı gibi, birkaç yılı
da kapsayabilir. Salma ya da sabit omurgalı küçük yachtlarla yapılan okyanus
gezileri ve dünya turları bu gruba dahildir.
Yarış Yelkenciliği
Bir plan üzerinde birbirine
tamamen eş olarak çoğaltılmış one desing ya da farklı büyüklükteki teknelerin
kendi aralarında yaptıkları yarışlara denir. One desing tekneler aynı yapı ve
ağırlıkta olup eşit alan, biçim ve malzemeden üretilirler. Diğer çeşit yarış yelkenciliğinde
ise tekneler, ayrı planlara göre çeşitli ölçü ve yapıda olmak üzere yarışırlar.
Bu durumda yarışlar, matematiksel eşitleme ile (handikap
sistemi) aralarında
kendi yarış kurallarına uyarak, belirli parkurlarda (rota) ve çeşitli ödüllere
dayanarak yapılırlar. 45 dakikalık, 3 deniz mili uzunluğundaki Optimist,
Sailboard yarışı ile duraklı ya da duraksız bütün küreyi kuşatan rotalarda
yapılan dünya ve kıtalararası yelken yarışları bu gruba dahildir.
Diğer branşlarda olduğu gibi yelken sporunda
da yarışabilmek için lisans sahibi olmak gerekir. Ancak Türkiye dışındaki
ülkelerde sporcular, IYRU kararları doğrultusunda bir kulüp üyesi olmak
zorundayken Türkiye’de ferdi lisans, yarışmalar için yeterli görülür.
Yelken sporu ve yarışlarda
gerekli ana unsurlar şunlardır:
Tekne ve parçaları
Arma
Ekipman, aksesuar
Yelken
İnsan(pratik, teknik bilgi, fizik
kondisyon vs.)
Bu 5 öğenin birbirleriyle dengeli
olarak rüzgarlara ve seyirlere, dalga boylarına göre ayarlanması (hidro ve
aerodinamik bilgisi ile birlikte)
Yarış kuralları
Yarış taktikleri
Deniz trafik kuralları
İlk 4 öğeye ait bakım, onarım ve
teknik bilgi
Yelkene ne kadar uygunsun?
• Denizi ve yelkeni seviyor musun?
• Yüzme biliyor musun?
• Ailen destekler mi?
• Mücadeleci bir ruha sahip misin?
• Zor koşullara dayanıklı bir yapıda mısın?
• Bir omurilik ve bel rahatsızlığın olmadığından emin misin?
• Yaş / boy / kilo dengen kabul edilebilir sınırlar içinde
mi? (Üzülme; yelken birazcık fazla kilonun avantaj sağladığı birkaç spordan
biri.)
Kutu: Yelken eğitimi için ideal yaş çok küçük yaşlar olsa da "eyvah geç
kaldım!" diye üzülmeye gerek yok: Yelken eğitimi, her yaşta alınabiliyor
çünkü her yaş ve zevke hitap eden bir kurs bolluğu söz konusu.
Gençlere: Yelken kulüpleri
bünyesinde yaz kurslarıyla veriliyor. Temel eğitimin ardından bu spora yatkın,
yarışçı ruha ve beceriye sahip olanlar ileri yelken teorisi kurslarıyla geliştirilip
yarışlara hazırlanıyor.
Yetişkinlere: Hem kulüpler
hem de özel kurslar tarafından veriliyor. Yetişkinlere yönelik yelken eğitimi
aynı zamanda içerik olarak Amatör Denizci Yeterlilik Belgesi; yeni adıyla
Amatör Denizci Ehliyeti sınavına hazırlık niteliği taşıyan bir eğitim. Genelde
15 saat teorik, 15 saat pratik deniz eğitimi sonrasında denizcilik hakkında
temel öğretilere sahip olunuyor. Daha sonra bol bol pratikle ustalık
kazanılıyor.
İstanbul Yelken Akademisi
Telefon: 0216 449 95 60
TÜDEV Tuzla Eğitim Merkezi
Telefon: 0216 446 70 00
Akademi Turkuaz
Telefon: 0216 346 71 60
Alfasail
Telefon: 0216 346 88 47