İnsanlık tarihi kadar eski bir spor dalı olan kayak, insanoğlunun doğa ile yapmış olduğu yaşam savaşı sonucu ortaya çıktı. Tarih öncesi çağlarda insanların kışın karda batmamak amacıyla, ayaklarına bağlamış oldukları çeşitli şekillerdeki ağaç parçaları, kayağın en ilkel şeklini temsil ediyor. Tarihçesi beş bin yıl öncesine ait olan ilk kayaklar, dişbudak, betula ve çam ağaçlarından yapıldı. Kayganlığını artırmak için çam ağacından yapılanların tabanları katranla, betuladan yapılan kayaklar ise deriyle kaplandı. Kayak önce Sibirya, Moğolistan ve Altay’da ortaya çıktı. Daha sonra ise Kuzey Amerika, Balkanlar, Anadolu ve Kuzeybatı yönünde İskandinavya ile İzlanda'ya doğru yayıldı. 1921 yılında İsveç'te bulunan çam ağacından yapılmış Hoting Ski isimli ilkel kayağın 4 bin 500 yaşında olduğu saptandı.
Türkiye’de kayak sporu
M.Ö. 4000’li yıllarda Baykal Gölü çevresinde, karda yürüme aracı olarak kullanılan kayak, göçlerle İskandinav ülkelerine ulaşarak, Avrupa’da 18. yüzyıldan sonra yaygınlaşmaya başladı. Ülkemizde ilk kez 1914 yılında, Haliç’te bir marangoz atölyesinde yapılan çok sayıda kayak, hayvan sırtında Erzurum’a taşındı ve Kafkas cephesinde kayakçı er yetiştirmek üzere Erzurum’da açılan kurslarda 30 kayakçı yetiştirildi. 1 Ocak 1933 yılında Galatasaray Lisesi'nden bir grup öğretmen, ilk kez Uludağ’da kayak yaparak sporun Türkiye’de öncülüğünü yaptı. 1933-1934 yılları arasında Bursa, Ankara ve Erzurum Halkevleri ile Muhafız Alayı bu sporla yakından ilgilendi. 1934 yılından sonra ise karlı bölgelerdeki Halkevleri aracılığıyla kayak sporu yurt düzeyinde yayılmaya başladı. 1935 yılında kurulan “Dağcılık ve Binicilik Federasyonu”nun adı, 1936 senesinde Kış Olimpiyatları sebebiyle, "Dağcılık ve Kış Sporları" olarak değiştirildi ve Kış Olimpiyatları'na katılım sağlandı. Türkiye'de uluslararası kurallara uygun ilk kayak yarışması 1944'te Türk kayak sporuna adını yazdıran kayakçı Asım Kurt'un çabalarıyla gerçekleştirildi. Türk kayakçıları 1948 Saint Moritz, 1952 Oslo, 1956 Cortina d'Ampezzo, 1960 Squaw Valley, 1964 Inssbruck Olimpiyatları'na katılmalarına rağmen başarılı olamadılar. 1968 yılı Balkan Kayak Şampiyonası'nda ise Burhan Alankuş sekizinciliği elde ederek, o güne kadar uluslararası alanda alınmış olan derecelerin en iyisini yaptı. 1970 yılında Uludağ'da yapılan Balkan Şampiyonası'nda, Kuzey Disiplini Gençler Kategorisi'nde Sarıkamış Bölgesi'nden Rıdvan Özbek Balkan Şampiyonu oldu. 1975 yılında yapılan Balkan Kayak Şampiyonası'nda Genç ve Büyük Erkekler Kategorilerinde Balkan üçüncüsü olan Türk takımı, 1981 Balkan Şampiyonası'nda gençlerde 4x10 km bayrak yarışında bronz madalya kazandı.
Ülkemizde kayağın gelişebilmesi için Kayak Federasyonu tarafından her yıl kayak antrenörlüğü ve öğretmenliği kursları, minikler için kayak kampları açılıyor. Ülkemizde kayak sporunun geliştirilebilmesi için kayak yapılan illerde her yıl sömestr tatillerinde Gençlik ve Spor İl Müdürlükleri tarafından 7-15 yaş gruplarını kapsayan kayak kursları düzenleniyor. Ayrıca Türkiye'nin gösteri amaçlı en büyük kış sporları organizasyonu "Karadam Kayak Yarışları" 1983 yılından beri Uludağ'da yapılıyor.
KAYAK TEKNİKLERİ
Telemark: Ayaklar kayağa önden tutturulup topuklar serbest bırakılıyor. Böylece kayakçı viraj alırken dizler neredeyse kara değiyor. Telemark ile her türlü karlı zeminde kaymak mümkün.
Monoski: Bir tek, ama standart kayaklardan daha geniş tutulmuş kayak üzerine iki ayak sabitleştiriliyor. Monoski, özellikle sert pistlerde ve engebeli zeminlerde kaymak için.
Snowboard: Amerika'da sörfçüler tarafından kış sporlarına uyarlanan bir teknik.
Carving: Bir adı da Parabolik ski olan Carving, geniş, yuvarlak kenarlı ve geniş topuklu kayaklarla kayılıyor. Bu kayaklarla keskin virajlar alınabiliyor, üzerindeyken eğilmek ve yokuşa yapışmak daha kolay oluyor. Carving pistlerde az veya çok sert karlı zeminlerde kaymak için.
Kar Bisikleti: Henüz çok yaygınlaşmadı ama birçok kayak merkezinde bulunuyor. Kar Bisikletinin tekerlekleri yerine geniş bir kayak bulunuyor.
Kızak: Modası hiç geçmeyecek olan kızaklar zamanla geliştirildi. Günümüzün kayak merkezlerinde eski ahşap kızakların yerini, freni ve sert gövdesiyle ailece kaymanın tadını yaşatan hızlı araçlar aldı.
Free Style: Heyecan arayanlar sınırları zorlamak istiyorlar. İşte bunun bir örneği Free Style.
Boardercross: Kayakçılar hep birlikte tepeler, çukurlar ve sert virajlar bulunan bir pistte kayıyorlar.
Free Ride: Pist dışında, dağlarda, beyaz bir okyanusun ortasında, ayak basılmamış ortamlarda doğa ile baş başa kalarak kaymak isteyen usta kayakçılar ve snowboard'çular için.
Half Pipe: Snowboard'çular engebelerden atlayarak ve havada çeşitli figürlerle gösteri yaparak özel pistlerden kayıyorlar.
Kar Raftingi: Rafting botları altına kayganlığı arttırıcı bir branda gerilerek kürek kullanmadan sadece bir görevlinin gerekli yerlerde alüminyum frenleyici çubukları kullandığı, belirli bir parkurda botun kaydığı alternatif bir kış sporu. ( Erciyes'te uygulanıyor. )
Tur Kayağı: Usta kayakçı ve dağcılar için. Kayarak, yürüyerek, tırmanarak ve çadırlarda konaklanarak dağlar aşılıyor.
Türkiye’deki Kayak Merkezleri
Sarıkamış: Sarıkamış İlçesinin içerisinde, 2634 m yüksekliğindeki Çamurlu Dağ'da, saatte 2400 kişi kapasiteye sahip telesiyej, Türkiye'nin en büyüğü. Ayrıca kayak sezonunun en uzun olduğu merkez de burası. Sarıkamış Kayak Merkezi, Kars havaalanına 50 km, şehir merkezine ise 60 km uzaklıkta. Sarıçam ormanı arasında, toplam 12 kilometreyi bulan 5 etaplı pist, bütün kayakçıların gözbebeği kristal karla kaplı.
Uludağ: Bursa şehir merkezine uzaklığı 36 km. Kayak alanı 1750- 2543 m yükseklileri arasında bulunan merkezde, en uzunu 2000 m uzunluğunda olan 11 pist bulunuyor. Ayrıca 8 adet telesiyej ve 7 adet teleski tesisi mevcut. Kayak sezonunun Aralık-Mayıs aylarını kapsayan Uludağ'da, kış koşullarında yüksekliği 2-3 m'yi bulan kar, mevsim başında toz kar, mevsim sonunda ıslak kar özelliği gösteriyor. Kamuya ait veya özel birçok tesiste konaklanabiliyor.
Kartalkaya: Bolu şehir merkezine 54 km., İstanbul-Ankara karayoluna 28 km. uzaklıkta. Köroğlu dağları üzerinde yer alıyor. Kayak alanı 1850 - 2200 m yükseklileri arasında bulunan merkezde, iki otel mevcut olup, bu otellere ait en uzunu 1400 m olan, 13 adet pist ve 4750 kişi/saat taşıma kapasiteli mekanik tesisler bulunuyor. Normal kış koşullarında kar kalınlığı üç metreye ulaşabiliyor. Kayak için en uygun zaman Aralık-Mart arası. M evsim başında toz, mevsim sonunda ıslak kar özellikleri görülüyor.
Palandöken: Şehir merkezine 4 km uzaklıkta. Kayak alanı 2200-3176 m. yükseklikleri arasında bulunan Palandöken Kayak Merkezi'ndeki pistler dünyanın en uzun ve dik kayak pistleri arasında yer alıyor. Pistlerin toplam uzunluğu 28 km. En uzun pisti 12 km. olup, başlangıç yeriyle varış noktası arasındaki yükseklik farkı 1000 m. Normal kış koşullarında 2-3 metre kar yağışı alıyor. Mevsim boyunca "toz kar" üzerinde kayak yapılıyor.
Erciyes: Kayseri şehir merkezine uzaklığı 25 km. Orta Anadolu'nun en yüksek dağı olan Erciyes'in (3916) Doğu ve Kuzey yamaçlarında yer alan kayak alanları 2200 -3100 metre yükseklikleri arasında. Kullanılan üç pist mevcut olup, birinci etap 1450 m uzunluğunda 900 kişi/saat, ikinci etap 1250 m uzunluğunda 800 kişi/saat kapasiteli iki adet teleski, 2575 m uzunluğunda 900 kişi/saat kapasiteli telesiyej ve 2 adet 300 m'lik baby-lift bulunuyor.
Kartepe: Kocaeli ve Sapanca çevresinin en yüksek tepesi olan eski adıyla Keltepe, 1150 metre ile 1600 metre rakımları arasında bulunuyor. İstanbul’a yaklaşık 125 km. uzaklıktaki tepede, 12 pist var ve pist uzunlukları 400 metre ile 3500 metre arasında değişiyor. Kartepe’den inen yüksek pistlerde yer yer ezilmiş boklar olduğundan 200 metreye varan bazı bölümlerde pist zorlukla geçiliyor.
Dünya Kayak Merkezleri
Fransa / Chamonix: 4807m., Courchevel: 2730m., Val D'isere:1850m., Tignes : 2100m. La Plagne: 2000m., Les Arcs: 1600m.
Avusturya / Kitzbuhel: 2363m.
Romanya / Poiana Brasov: 1690m.
Bulgaristan / Borovets: 2543m. Pamporovo:1926m., Bansko: 2746m.
Amerika / Apsen: 1342 m.
İsviçre / St. Moritz: 1856 m.