Onlar zeki ve güçlü yapılarıyla insanoğluna en yakın varlıklar. İletişimde, yolculukta, taşımada en önemlisi ise savaşlarda yüzyıllarca kullanıldılar. Süvari askerleri, atlar üzerinde geliştirdikleri savaşma teknikleriyle birçok savaş kazandılar, binlerce filme konu oldular. Asaletin simgesi bu harika varlıklar, günümüzde ise milyonlarca insan tarafından binicilik sporu için kullanılıyor.
Tarihin İzleri Toynaklarda Saklı
İnsanların atları evcilleştirdiği 5000 yıl öncesinden bu yana zeki ve güçlü atlar insan kültürünün şekillenmesinde rol oynadı. Bu zeki ve güçlü yapılarıyla atlar, sadece daha hızlı iletişim ve yolculuk olanağı sağlamakla kalmadı aynı zamanda da askeri muharebelerde kesin müteffikliğini kanıtladı. İlk evcil atlar yemek, binmek, araba çekmek için kullanıldı. İnsanlık tarihinde belki de en büyük katkıyı yapmış olanlar ise mütevazi işçi atlarıydı. Ağır yükleri çekmek için yetiştirilen işçi atları çiftçiliğin ve sanayinin çalışmasını değiştirdi. Mallar hızla uzun mesafelere taşınarak ticaret gelişti, dış dünyayla küçük bağlantıları olabilen köyler zenginleşti. Kereste ve taşlar şehir ve kasabalara taşınabildi, hammadde arzının tersanelere, marangozlara ve inşaatçılara doğru hızla akışı sağlandı. Zaman içerisinde ulaşım ve çeki araçlarının gelişmesi ise yavaş yavaş atın bırakılmasına yol açarak, günümüzde atlı sporlar ile birlikte yarış atlarının üretildiği haraların ön plana çıkmasına neden oldu.
BİNİCİLİK TARİHİNİN SİMGESİ, ATLI ASKERLER
Tarihi çok eski zamanlara uzanan binicilik, kısaca ata binme becerisi olarak tanımlanıyor. Binicilik tarihine damgasını vuranlar, belki de savaşlarda önemli rol oynayan, süvari denen atlı askerler. İlk süvari birliklerini İÖ 2600'de Çinlilerin kurdukları biliniyor. Ancak binicilikte asıl gelişme, 5. yüzyılda eyerin bulunmasından sonra gerçekleşiyor. Daha önceleri çıplak atın sırtına biniliyor ya da atın sırtına bir kilim ve battaniye atılarak oturuluyordu. Günümüzde askeri amaçlı binicilik gerilerken, spor amaçlı binicilik giderek önem kazandı. Binicilikte başlıca iki biçim bulunuyor; İngiliz ve Batı biniciliği. İngiliz biniciliği spor amacıyla yapılan bir tür. Batı biniciliği ise Amerika kıtalarında kovboy denen sığır çobanlarına özgü. Kovboylar, uzun üzengili ağır eyerler kullanarak, bacakları düz duracak biçimde ata biniyorlar. İngiliz biniciliği ise, binicinin güvenliğini, binicinin atı denetimini ve atın rahatlığını dikkate alan bir anlayışa dayanıyor.
AT BİNME TEKNİKLERİ
Ata, atın sol tarafından binilip sol taraftan inilir. Atın hareketsiz kalmasını sağlamak için dizgin sol elde (sıkı ve gergin) tutulur. Binici, sol omzu atın sol tarafına gelecek biçimde, sırtı atın kuyruk tarafına gelecek şekilde durur. Sol eli ile dizgini ve kamçıyı tutar ve iki elini de atın ensesine koyar. Sol ayağını üzengiye geçirir ve ayağıyla bastırarak üzengiyi kolanın altına doğru iter. Sonra ata doğru döner ve eyerin ortasını ya da öte yandaki kenarını tutarak hafifçe sıçrar. Sağ bacağını atın üzerinden aşırarak yavaşça eyere oturur. Sağ ayağını da üzengiye geçirerek rahat bir oturuş sağlar ve dizginleri denetimi altına alır. Ata binerken sağ elle eyeri tutup çekmek, eyerin yerinden çıkmasına yol açabileceği için yanlış bir harekettir. Ata binmenin temeli dengeli bir biçimde sıçramaya ve sağ ayağını atın üzerinden seri biçimde aşırmaya dayanır. Attan değişik biçimlerde inilebilir. Binici genellikle atı durdurduktan sonra, dizginleri ve varsa kamçıyı sol eline alır. Ayaklarını üzengilerden çıkarır ve öne doğru hafifçe eğilerek sol elini atın boynuna, sağ elini eyerin ön bölümüne dayar. Sağ bacağını atın sırtından sol tarafına aşırarak yere atlar. Binici yavaşça parmak uçları üzerine ve atın biraz açığına inmelidir. Daha sonra dizginler sağ ele alınır ve at kısa mesafeden tutulur. Attan inmeden önce dikkat edilecek en önemli nokta, her iki ayağın da üzengilerden çıkarılmış olmasıdır.
Türkiye’de binicilik
Türkler, Orta Asya'da göçebe olarak yaşadıkları eskiçağlarda iyi biniciydiler. Çöğen, cirit gibi at sırtında oynanan oyunlarda usta oldukları biliniyor. Ama yerleşik yaşama geçildikçe ve Osmanlı döneminde, özellikle kentlerde binicilik önemini yitiriyor ve askeri amaçlarla sınırlı kalıyor. 1913'te Sipahi Ocağı'nın kurulmasıyla biniciliğe yeniden önem verilmeye başlandı. Özellikle Cumhuriyet döneminde binicilik sivillerin de ilgi gösterdiği bir spor haline geldi. Türk biniciler uluslararası yarışmalara ilk kez 1931’de katıldı ve Yüzbaşı Cevat Mustafa bireysel sıralamada üçüncülük elde etti. Ertesi yıl Teğmen Saim Polatkan Nice konkurhipiklerinde “Kısmet” adlı atıyla ikinci oldu. Türk biniciler arasında uluslararası karşılaşmada ilk altın madalyayı 1934’te Viyana konkurhipiklerinde Teğmen Cevat Gürkan aldı. Uluslararası karşılaşmalarda adını duyuran ilk kadın binici ise Hayal Gönenli oldu ve 1971 yılında Balkan şampiyonasında gümüş madalya kazandı. Sonraki tarihlerde, özellikle Balkan ülkeleri arasında yapılan karşılaşmalarda pek çok Türk binici madalya aldı. Günümüzde binicilik sporu kendi içinde farklı dallarda boy gösteriyor. Engel atlamadan, Dresaj’a, Cirit’ten, Endurans’a, Polo’dan, Rahvan yarışa kadar çeşitli atlı sporlar yapılıyor.
Merak Edilen Binicilik Terimleri
Manej: At Binilen saha
Padok: Atların otlaması için bırakılan çimli bölüm
Pony: Midilli
Dresaj: At terbiyesi
Lonj: Ata yaptırılan çalışma yöntemi. Biniliciliğin ilk adımı olan lonj yardımı ile acemi binicilere de eğitim verilir.
BİNİNCİLİK KLÜPLERİ: EN İYİ 10
1. S Binicilik Merkezi / İSTANBUL
2. Kemer Country / İSTANBUL
3. İstanbul Atlıspor / İSTANBUL
4. Başkent Binicilik / ANKARA
5. Bursa Atlıspor / BURSA
6. Sipahi Ocağı / İSTANBUL
7. Konvoy Country Club / İZMİR
8. Ballıca Atlıspor / İSTANBUL
9. Gürman Binicilik / İSTANBUL
10. Saklıköy Binicilik / İSTANBUL