Zorlu bir eğitim öğretim dönemini geride bırakıyoruz. SBS yapıldı. Bu ay Lisans Yerleştirme Sınavı da yapılacak. Diğer taraftan okullar tatil olacak. Öğrenciler karnelerini alacak. Karne konusu ile ilgili epeyce sorular geldiği için bana gelen bazı soruları kısaca yanıtlamaya çalışacağım.
1. Kötü karne kişilik göstergesi midir?
Kötü karne asla kişiliğin bir göstergesi değildir. Sadece verilen bilgilerin ne oranda öğrenilebildiğini gösterir. Kişilik dediğinizde kendimizle ilgili tüm yönlerimizi kastederiz. Bir öğrenci tüm yönleriyle başarısız olamaz. Sadece ders başarısı düşük olabilir ve kötü karne de yalnızca bunu gösterir.
2. Derslerinde başarısız olan bir çocuk ne hisseder?
Başarısızlık birçok öğrencinin kendisini kötü hissetmesine neden olur. Çünkü toplumlarda genellikle başarılı öğrenciler övülür, takdir edilir, hediyelerle ödüllendirilir. Tüm bunlardan uzak kalmak öğrenci için son derece üzücüdür. Tabi kendi dışındakilere hesap verme, ne diyeceğini düşünme kaygısı da cabası…
3. İyi not almak çocuğun psikolojisini nasıl etkiler?
Her insanın bir şeyleri başarmaya ihtiyacı vardır. Başardım duygusu insanın çok hoşuna giden bir duygudur. Bu duygu bir kez tadıldığında tekrar yaşanmak ister. Ve öğrenci tekrar başarılı olmak için motive olmaya başlar. Öğrencinin kendine olan güvenini artırır.
4. Ödül olmalı mıdır?
Yeni oluşan başarılar mutlaka desteklenmelidir. Bunun en iyi yolu da ödüllendirmedir. İyi bir ödül öğrencinin motivasyonunu artıracaktır. Eğer karnede iyi notlar çoğunluktaysa bu durum kesinlikle ödüllendirilmelidir.
5. Ödül ne olmalıdır, ne olmamalıdır?
Ödül deyince mümkün olduğunca maddi özelliği ön planda olan şeyler olmamalıdır. Bunun yerine sözel ödüller de oldukça etkilidir. Aferin, seninle gurur duydum, içten bir sarılma da ödül olarak kullanılabilir. Pahalı eşyalar almak veya başarının çok üstünde ödüller almak ise uygun olmayan yaklaşımlardandır.
6. Kötü not almak çocuğun psikolojisini nasıl etkiler?
Başarısızlık ve mutsuzluk hissi yaşanır. Çevreden daha sık eleştiri alacağı için üzüntüsü artar ve içe kapanabilir. Bazen kötü karne nedeniyle özellikle ergenlerde riskli davranışlar düşünülebiliyor. Bu nedenle intiharlar görülebiliyor. Gençlerin şu konuyu asla unutmamaları gerekir. Kötü karne arzu edilmeyen bir şeydir ancak hayatın sonu değildir. Mutlaka düzeltilebilir.
7. Ceza olmalı mıdır?
Ceza sevilen bir etkinliğe katılamama şeklinde olabilir. Ödül varsa ceza da olmalı. Ancak ceza deyince insanlar genellikle çok kötü şeyler algılıyorlar. Eğitimsel açıdan söylemek istediğim kısıtlama olarak ele alınmalı. Örneğin bilgisayarın, ya da televizyonun kısıtlanması gibi olabilir. Dayak, hakaret gibi bedensel ya da ruhsal şiddet içeren yöntemler kesinlikle olmamalı.
8. Karnede zayıf alma korkusu çocuk da ne gibi davranış bozukluklarına yol açar?
Bazen ailenin kabul etmeyeceği karneyi, kabul edebilecekleri bir düzeye getirmek şeklinde hileli yolları deneyebilirler. Ailedeki gerginlikle çocuk eve gelmek istemeyebilir. Ailedekilerle çatışmalar artabilir. Öğrencilerde yalan söyleme, endişe ve korku duygusunda artışa neden olabilir.
9. Tatilde hiç ders çalışılmamalı mı?
Tatilde bol bol dinlenilmeli, ancak dersler için kısa süreler de olsa vakit ayrılmalı.
Tatilde dinlenmek ve eğlenmenin yanı sıra geçen döneminde iyi bir analizinin yapılması faydalı olacaktır. Hangi derslerde zorlandınız, hangi sınavlarınız istediğiniz gibi geçmedi, karnenizde beğenmediğiniz hangi derse ait notlar var, bu soruların yanıtlarını arayın.
Hepinize iyi tatiller…
Psikolog Ferahim Yeşilyurt